İşveren, işçiyi başka bir şubeye gitmeye zorlayabilir mi?
İşveren, işçiyi başka bir şubeye gitmeye zorlayabilir mi?
İşverenin, çalışanına “Yarından itibaren diğer şubede çalışacaksın” demesi her zaman hukuka uygun değildir. Ancak işçinin de her şube değişikliğini reddetme hakkı bulunmaz. Sonuç; iş sözleşmesindeki düzenlemeye, değişikliğin çalışma koşullarına etkisine ve işverenin nakil yetkisini hangi amaçla kullandığına göre değişir.
Peki sözleşmede “İşçi, işverenin diğer şubelerinde çalışmayı kabul eder” yazıyorsa işçi her durumda yeni şubeye gitmek zorunda mıdır?
Sözleşmede nakil maddesi varsa işverenin yetkisi sınırsız mıdır?
İş sözleşmesinde işverene başka şubelerde görevlendirme yetkisi tanınabilir. Bu yetki kapsamında kalan ve dürüstlük kuralına uygun bir görevlendirme için her defasında yeniden onay alınması gerekmeyebilir. Ancak sözleşmedeki nakil maddesi, işverene çalışanını cezalandırma veya işten ayrılmaya zorlama hakkı vermez.

Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 26.02.2018 tarihli, 2017/20746 E., 2018/4050 K. sayılı kararında bu sınır açıkça ortaya konulmuştur:
“Her ne kadar nakil yetkisi sözleşmeden kaynaklanmakta ise de, bu nakil yetkisinin kötüye kullanılıp kullanılmadığının keyfilik ve nesnellik açısından denetime tabi tutulması gerekir. Zira işverenin sözleşmeden kaynaklanan değişiklik yapma yetkisi sınırsız değildir.”
Karara konu olayda işveren, sözleşmedeki nakil maddesine ve rotasyon uygulamasına dayanmıştır. Ancak Yargıtay, nakli zorunlu kılan objektif nedenlerin ortaya konulmadığını ve rotasyon hakkının kötüye kullanıldığını belirleyerek işçinin işe iadesine karar vermiştir.
Dolayısıyla “Sözleşmede imzan var, istediğim şubeye gitmek zorundasın” yaklaşımı her durumda hukuken korunmaz.
Hangi şube değişiklikleri işçinin yazılı onayını gerektirir?
İş Kanunu’nun 22. maddesi uyarınca çalışma koşullarında esaslı değişiklik oluşturan bir düzenleme işçiye yazılı olarak bildirilmelidir. İşçi tarafından altı işgünü içinde yazılı olarak kabul edilmeyen değişiklik işçiyi bağlamaz. İşçinin sessiz kalması, kanunun aradığı yazılı kabulün yerine geçmez.
Şube değişikliğinde özellikle şu hususlar önem taşır:
Yeni işyerine ulaşım süresi ve ulaşım giderleri,
Başka bir şehre taşınma gerekliliği,
Ücret ve yan haklardaki değişiklikler,
Görev, unvan ve çalışma saatleri,
Sözleşmedeki nakil yetkisinin kapsamı ve kullanım amacı.
Bu nedenle aynı şehir içindeki bir görevlendirme de koşullarına göre esaslı değişiklik oluşturabilir. Buna karşılık her adres değişikliği kendiliğinden işçinin onayına bağlı değildir.
Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 04.11.2024 tarihli, 2024/9488 E., 2024/14466 K. sayılı kararında, kazıcı operatörü olarak çalışan işçinin başka işyerine nakledildikten sonra farklı bir unvanla görevlendirildiği ve ücretinin düşürüldüğü belirlenmiştir. Yargıtay, bu değişikliği esaslı kabul etmiş; işçinin yazılı onayının da bulunmaması nedeniyle nakil işleminin hukuka aykırılığının tespitine karar verilmesi gerektiğini belirtmiştir.
Yeni şubeye gitmeyen işçi işten çıkarılabilir mi?
Şube değişikliğini reddetmek otomatik olarak istifa veya tazminatsız işten çıkarılma sebebi değildir. Ancak görevlendirme hukuka uygunsa işçinin yeni işyerine gitmemesi ciddi sonuçlar doğurabilir.
Nitekim Yargıtay 22. Hukuk Dairesinin 08.05.2012 tarihli, 2011/16201 E., 2012/9168 K. sayılı kararında, Akmerkez’deki mağazadan Pendik şubesine görevlendirilen işçinin işe iade talebi reddedilmiştir. Çoğunluk, sözleşmedeki nakil yetkisini ve işyeri ihtiyacını dikkate alarak yeni görev yerine gitmeyen işçinin sözleşmesinin feshini geçerli bulmuştur.
Burada dikkat edilmesi gereken nokta, geçerli fesih ile tazminatsız fesih anlamına gelen haklı feshin farklı olmasıdır. İşe iade talebinin reddedilmesi, kıdem ve ihbar tazminatı haklarının da mutlaka ortadan kalktığı anlamına gelmez.
Öte yandan işçi, kendisini bağlamayan esaslı değişikliği kabul etmezse işveren değişikliğin veya feshin geçerli nedenini yazılı olarak açıklayıp bildirim süresine uyarak sözleşmeyi feshedebilir. Bu durumda tazminat ve işe iade hakları, ilgili koşulların bulunup bulunmadığına göre değerlendirilir.
İşçi nasıl hareket etmelidir?
Şube değişikliği bildirimi alan işçinin doğrudan işe gitmeyi bırakması veya istifa dilekçesi vermesi hak kaybına yol açabilir. Öncelikle iş sözleşmesi, görevlendirme yazısı ve yeni şubenin çalışma koşulları birlikte incelenmelidir. İşçi itirazını gerekçeleriyle yazılı olarak iletmeli ve mevcut koşullarla çalışmaya hazır olduğunu belgelemelidir.
Ayrıca hukuki yararın bulunduğu durumlarda, iş sözleşmesi sona ermeden nakil işleminin hukuka aykırılığının tespiti de istenebilir. Yargıtayın 04.11.2024 tarihli kararı bu imkânı açıkça kabul etmektedir.
Sonuç olarak işverenin şube değiştirme yetkisi vardır; ancak bu yetki sınırsız değildir. İşçinin de her nakli reddedebileceğini düşünerek hareket etmemesi gerekir. Özellikle görevlendirmeye cevap verilmeden veya iş ilişkisini sona erdirecek bir adım atılmadan önce hukuki değerlendirme yapılması önemlidir.




Yorumlar